Конститутсия пояи адолати судӣ ва рамзи ваҳдати миллӣ

Конститутсия санади муқаддас ва муҳимтарин аст, ки пояи давлати мустақил ва ҳуқуқбунёдро муайян мекунад. Он роҳнамои асосии сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва ахлоқии давлат буда, тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятиро танзим менамояд. Аз нигоҳи судӣ, Конститутсия на танҳо як ҳуҷҷати расмӣ, балки меъёри олитарини ҳуқуқ аст, ки судҳо дар фаъолияти худ онро роҳнамо мегиранд ва аз рӯи он қарорҳои худро қабул мекунанд.

Судҳо вазифадоранд, ки ҳангоми баррасии ҳар гуна парвандаҳо пеш аз ҳама меъёрҳои Конститутсияро ба инобат гиранд. Агар қонун, қарор ё амали мақомоти давлатӣ бо Конститутсия мухолифат дошта бошад, суд бояд меъёри конститутсиониро татбиқ намояд. Ин амал принсипи волоияти қонунро амалӣ мегардонад ва адолати судиро таъмин мекунад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Конститутсия, ки рӯзи 6 ноябри соли 1994 бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид, оғози давраи нави давлатдории миллӣ ва ҳуқуқбунёдӣ буд. Қабули Конститутсия нишон дод, ки халқи тоҷик соҳиби тақдири худ гардида, ба сӯи давлати демократӣ ва озод қадам гузошт. Мувофиқи он, судҳо мустақиланд ва танҳо ба Конститутсия ва қонун итоат мекунанд. Мустақилияти суд яке аз рукнҳои муҳими адолат аст, зеро танҳо суди озод метавонад ҳақиқатро бидуни фишор ва таъсири беруна муайян намояд.
Конститутсия ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро ҳамчун арзиши олӣ эътироф мекунад. Судҳо вазифадоранд, ки ин ҳуқуқҳоро дар тамоми равандҳои судӣ ҳимоя намоянд. Ҳуқуқ ба ҳаёт, озодӣ, дахлнопазирии шахс, ҳуқуқ ба ҳимояи судӣ, баробарии ҳама дар назди қонун ва суд — ҳамаи ин арзишҳо дар Конститутсия сабт шудаанд ва барои ҳар як шаҳрванд кафолат медиҳанд, ки аз адолати судӣ баҳраманд гардад.
Аз нигоҳи судӣ, Конститутсия инчунин кафили волоияти қонун мебошад. Ҳар як судя бояд амалҳои худро бо Конститутсия мутобиқ намояд ва қонунҳоро танҳо дар рӯҳияи он шарҳ диҳад. Конститутсия барои судяҳо мисли чароғест, ки роҳи дурусти татбиқи адолатро нишон медиҳад.
Бо гузашти солҳо, Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон дод, ки ҳуҷҷати зинда ва ҷавобгӯи талаботи замон аст. Тағйиру иловаҳои воридшуда ба он барои такмили сохтори давлатӣ, баланд бардоштани нақши судҳо ва таҳкими адолати иҷтимоӣ равона шудаанд. Имрӯз судҳои Тоҷикистон фаъолиятҳои худро дар асоси Конститутсия ва қонунҳо пеш мебаранд ва бо ин васила ба устувории давлат ва рушди ҷомеа мусоидат мекунанд.
Ҳар сол рӯзи 6 ноябр дар саросари кишвар Рӯзи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ифтихор ва эҳтироми хосса таҷлил мегардад. Ин рӯз рамзи ваҳдати миллӣ, соҳибихтиёрии давлатӣ ва худшиносии ҳуқуқии миллат аст. Таҷлили Рӯзи Конститутсия на танҳо як ҷашни давлатӣ, балки ифодаи миннатдории мардум нисбат ба арзишҳои ҳуқуқӣ, адолат ва истиқлол мебошад. Дар ин рӯз дар тамоми гӯшаҳои кишвар ҷамъомадҳо, конфронсҳо ва чорабиниҳои маърифатӣ баргузор мегарданд, ки мақсади онҳо баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва эҳтиром ба қонуни асосӣ мебошад.
Конститутсия на танҳо санади ҳуқуқӣ, балки рамзи ваҳдат ва адолати миллӣ аст. Аз нигоҳи судӣ, он кафили поквиҷдонӣ, беғаразӣ ва қонуният дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ мебошад. Ҳар қадар судҳо меъёрҳои конститутсиониро амиқтар татбиқ кунанд, ҳамон қадар давлат ба сӯи адолат, субот ва рушди устувор ҳаракат мекунад.
Дар маҷмуъ, Конститутсия ва суд ба ҳамдигар сахт алоқаманданд. Конститутсия ба суд қувваи ҳуқуқӣ ва асоси қонунӣ мебахшад, суд бошад, бо татбиқи дурусти он арзиши Конститутсияро дар зиндагии воқеӣ таҷассум медиҳад. Ҳамин тавр, Конститутсия на танҳо санади хаттӣ, балки қалби адолати судӣ ва пояи давлатдории миллӣ мебошад.

Пристави судии суди шаҳри Исфара:

Давронӣ С.Ш.